Projecten / Astor / Pilootproject Zorg
Text
1/0

WAT IS ASTOR?

At Astor, you can get old with Grace! GRACE - Great architecture and care for elderly.

Astor is een vzw die woonomgevingen ontwikkelt waarbij het welzijn van alle bewoners het enige doel is.

Wanneer 65-plussers bevraagd worden over hoe zij een mogelijke verhuis naar een woonzorgcentrum zien, dan is het antwoord zeer somber.

Het is toch vreemd dat niemand wil wonen in een voorziening voor ouderen terwijl die het leven zou moeten vereenvoudigen. Niemand wil er wonen en toch zullen we deze de komende jaren nog massaal bouwen.

Onlangs besliste de regering dat in Vlaanderen in de komende 4 jaar meer dan 8.400 nieuwe woonzorgcentrum-plaatsen in gebruik kunnen genomen worden. Dat zijn meer dan 2.000 nieuwe plaatsen per jaar! Dat zou schitterend nieuws zijn, mocht de doelgroep hiernaar uitkijken.

Astor wil op zijn minst een alternatief bieden voor wat we klassiek een rusthuis noemen.

We willen niet alleen een state of the art-project realiseren maar vooral ook onze ambitie kunnen delen met andere initiatiefnemers. Want te vaak wordt huisvesting voor mensen die ouder worden, voor wie chronische zorg nodig heeft of een beperking heeft pejoratief bekeken. Misschien is dat niet helemaal ten onrechte.

Er zijn nl. twee redenen die altijd terugkomen waarom men niet naar een woonzorgcentrum wil verhuizen:

  1. omdat men vreest dat men geen zelfbeschikking meer zal hebben;

  2. omdat men bang is om in groep te moeten samenleven met wildvreemden.

In woonzorgcentra in Vlaanderen, maar ook elders, zijn beide redenen waarom ouderen bezorgd zijn over een toekomst in een woonzorgcentrum volledig terecht. Ouderen worden er geleefd en ze doen dit in groep.

Er is een wetenschappelijk kader dat aantoont dat die bezorgdheden van ouderen terecht zijn.

Oswald en Wahl, twee sociologen die onderzoek doen in de omgevingsgerontologie, hebben in 2010 een zeer interessant en bruikbaar kader gemaakt dat aangeeft hoe de woonomgeving bijdraagt tot het welzijn van ouderen.

Welzijn ontstaat in de mate waarin ouderen hun autonomie én hun identiteit kunnen behouden of versterken.

Dus wanneer we een woonomgeving willen ontwikkelen waarin welzijn centraal staat, dan moet elke keuze die gemaakt wordt de identiteit en de autonomie van de bewoners versterken.

Dit doe je enerzijds door ouderen te laten ervaren dat ze er nog bij horen en anderzijds door ervoor te zorgen dat ze zich zelfstandig kunnen gedragen.

Het bijzondere aan deze insteek is dat de keuzes die dit gedrag en deze beleving ondersteunen niet duurder zijn, integendeel.

Te vaak worden klassieke woonzorg-modellen hernomen en herwerkt louter op basis van financiële criteria. Terwijl kwaliteitsverhoging kostenreducerend werkt!

Astor ontwikkelt een model waarbij het welzijn van de bewoners centraal staat en dat tegelijk financieel voldoende return geeft zodat het kopieerbaar is voor andere initiatiefnemers.

Astor is een woonomgeving met ca. 200 flats voor mensen die ouder zijn dan 65 of koppels waarvan één ouder is dan 65.

Omdat de concepten die bijdragen tot een gevoel van welzijn voor iedereen gelden, stelt Astor zich nadrukkelijk open voor alle ouderen, ook voor mensen met een beperking en met een psychische aandoening. Op die manier kiest Astor resoluut voor een sectoroverschrijdende benadering. Dit kan enkel met lokale zorgpartners. Daarom werk Astor in Geel nauw samen met OPZ Geel en MPI Oosterlo om samen de meest geschikte woonomgeving voor alle ouderen te kunnen aanbieden. Dit is geen evidente keuze, want alle sectoren hebben verschillende regels.

Astor gaat uit van zelfzorg omdat de regie over het eigen leven in handen houden leidt tot levenskwaliteit. In eerste instantie zorgen de ouderen voor zichzelf en worden ze hierbij geholpen door hun naasten en indien nodig door thuiszorgorganisaties.

Dit is een compleet andere insteek dan bij een klassiek woonzorgcentrum, waar men als het ware het leven van de bewoners overneemt. Het is die overname die leidt tot een beperkte zelfbeschikking en modellen waarin organisatorische parameters primeren.

Bij Astor is de volledige organisatie en ruimtelijke uitwerking erop gericht om bewoners en hun entourage te ondersteunen en toe te laten voor zich zelf te zorgen, net zoals in een normale woning.

Een voorbeeld.

Samen koken en samen eten heeft een onmiskenbare waarde. Kinderen gaan vaak koken bij hun hoogbejaarde ouders die het zelf niet meer zien zitten om dat dagelijks te doen.

Zodra ouderen verhuizen naar een woonzorgcentrum is dit niet meer mogelijk, ruimtelijk noch organisatorisch. Er is geen keuken in de te kleine kamer en het eten wordt toch voorzien.

Bij Astor is elke flat minimaal 65 m2 groot met een uitgeruste keuken en plaats voor een grote eettafel. De keuken en de eettafel zijn in elke woning twee belangrijke plaatsen waar het echte leven zich afspeelt.

Zelfs wanneer de bewoners niet meer in staat zijn om mee te helpen koken, ervaren ze de tijd met hun familie als de mooiste momenten.

Dit heeft uiteraard ook een economische component. Zolang ouderen, zelfs met een grote zorgbehoefte, omringd zijn door hun familie, is de professionele hulp wel ter beschikking, maar niet aanwezig. Dit reduceert de druk op de organisatie aanzienlijk.

Astor gaat nog verder om dit ook vanuit de organisatie te ondersteunen. Wij kunnen dagelijks alle ingrediënten, perfect gedoseerd voor het aantal personen en met het recept, leveren in de flat. Zo moeten de bewoners zelf geen inkopen doen en zijn er geen ingrediënten over.

We willen natuurlijk ook het belang van goede architectuur benadrukken.

Familie en vrienden zullen veel vaker en veel langer bij ouderen op bezoek komen wanneer de flat en de omgeving aangename ruimten zijn.

Het is overbodig om het belang van veel en vaak bezoek te argumenteren. Niet alleen voor het welzijn van de ouderen én hun entourage, maar ook om de organisatie te ontlasten.

Verblijven in een mooie omgeving die met zorg is ontworpen en ingevuld toont dat de samenleving respectvol is voor alle gebruikers.

Los van de zorgbehoefte woont elke oudere, alleen of als koppel, in een eigen flat. Die flat laat toe om zelfstandig te kunnen wonen, tot het einde. Niemand moet nog verhuizen.

In de 200 flats wonen mensen zonder zorgbehoefte en ouderen met zeer ernstige zorgbehoefte. Voor die mensen die veel zorg nodig hebben, beschikt Astor over een WZC-erkenning voor 90 plaatsen. Dit betekent dat we het label toekennen aan de ouderen die de zorg het meest nodig hebben, zonder dat ze hiervoor moeten verhuizen.

Het gebeurt toch veel te vaak dat koppels na soms 60 jaar huwelijk gesplitst worden omdat één van beide moet verhuizen naar een WZC en de andere daar geen plaats kan krijgen.

‘Zorg met de handen op de rug’ betekent dat Astor klaar staat om te ondersteunen wanneer het nodig is, maar alleen als het nodig is. We staan vooral klaar om de ouderen en hun familie te helpen hoe ze voor zichzelf kunnen blijven zorgen. In eerste instantie is het een coachende of educatieve rol.

Dit organisatiemodel is niet eenvoudig. De volledige regie voor bewoners die een WZC-label hebben, overnemen, is eenvoudiger dan samen met de betrokkenen na te gaan wat wenselijk is en wat overbodig is. Nochtans is dit de weg waarop onze samenleving moet evolueren.

We moeten naar een maatschappij die doordrongen is van Active Ageing. Hierin is het normaal dat we zorg dragen voor onszelf en onze naasten. Zo is er helemaal geen reden om zorg pejoratief te bekijken.

Dit willen we uiteraard samen doen met de thuiszorgorganisaties die het best geplaatst zijn om bij mensen thuis de nodige zorg te geven. Astor neemt die taken over die niet door de ouderen en de mantelzorgers zelf kan gebeuren.

Omdat de mobiliteit van ouderen vermindert, is het natuurlijk van belang om een dergelijk project op een goede manier te integreren in de locale context. Een zorgvuldige keuze van een site die veel mogelijkheden heeft om de buurtwerking te versterken is essentieel.

We hebben reeds gesproken over een maatschappij die doordrongen is van zorg. Dit start natuurlijk met het activeren en betrekken van de buurt. Er moet een voldoende groot publiek programma aanwezig zijn of gerealiseerd worden die de nieuwe woningen verbindt met de omgeving.

Daarom komen op de begane grond buurtwinkeltjes, een brasserie, een dienstencentrum, een kinderdagverblijf enz.

Om de maatschappelijke uitdagingen van de verzilvering en vergrijzing op een goede manier aan te pakken, zullen we andere oplossingen moeten bedenken en onze weerstand om te vernieuwen moeten overwinnen.

Er zijn reeds zeer interessante technologische oplossingen die het welzijn van ouderen verbeteren. Om deze oplossingen ten volle te laten renderen, moeten ze passen in een organisatiemodel waarbij juiste keuzes worden gemaakt.

Met Astor willen we voor andere initiatiefnemers een gerealiseerde referentie zijn die aantoont dat doorgedreven kiezen voor welzijn ook kostenreducerend werkt en dat financiële argumenten geen reden zijn om niet te vernieuwen.

Om de uitdagingen te kunnen beantwoorden, zullen we resoluut moeten kiezen voor kwaliteit! 

 

29 mei 2015 - Michiel Verhaegen